Ile czasów jest w języku angielskim?

Jedno z pierwszych pytań, które pojawia się podczas nauki angielskiej gramatyki, brzmi: ile właściwie jest czasów? W języku polskim przyzwyczailiśmy się do prostego podziału na przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. W angielskim sprawa wygląda nieco inaczej. Te trzy podstawowe perspektywy czasowe również występują, ale każda z nich może być wyrażana za pomocą kilku różnych konstrukcji.

Różne konstrukcje pozwalają wskazać między innymi, czy czynność się zakończyła, trwa w określonym momencie, powtarza się, rozpoczęła się wcześniej i nadal ma związek z teraźniejszością albo będzie trwała w konkretnym momencie w przyszłości. Warto więc uporządkować ten temat i sprawdzić, ile jest czasów w angielskim, jak się je dzieli oraz czy rzeczywiście trzeba znać wszystkie, aby swobodnie posługiwać się językiem.

Ile jest czasów w angielskiej gramatyce?

W języku angielskim wyróżniamy 12 podstawowych czasów gramatycznych. Tworzą je trzy główne odniesienia czasowe (przeszłość, teraźniejszość i przyszłość) oraz cztery sposoby przedstawiania czynności.

Te cztery sposoby to:

• Simple – opisuje między innymi fakty, stany, czynności powtarzalne lub pojedyncze wydarzenia;
• Continuous – podkreśla trwanie czynności;
• Perfect – wskazuje na związek wcześniejszego wydarzenia z określonym momentem;
• Perfect Continuous – łączy informację o trwaniu czynności z jej odniesieniem do określonego momentu.

Połączenie tych kategorii daje cztery konstrukcje dla przeszłości, cztery dla teraźniejszości i cztery dla przyszłości. W ten sposób powstaje system 12 podstawowych czasów. Taki podział przedstawia również wcześniejszy artykuł Akcent, który wskazuje 12 czasów jako najbardziej precyzyjne ujęcie podstawowego systemu gramatycznego.

Trzy główne perspektywy czasowe

Zanim zaczniemy zapamiętywać poszczególne nazwy, dobrze zrozumieć samą logikę systemu.

Teraźniejszość

Czasy teraźniejsze służą nie tylko do opisywania tego, co dzieje się dokładnie w chwili mówienia. Możemy za ich pomocą mówić o przyzwyczajeniach, faktach, doświadczeniach czy czynnościach, które rozpoczęły się wcześniej i mają znaczenie obecnie.

Przeszłość

Formy przeszłe pozwalają określać wydarzenia, które już się zakończyły, opisywać czynności trwające w konkretnym momencie w przeszłości albo wskazywać, że jedno wydarzenie nastąpiło wcześniej niż inne.

Przyszłość

Przyszłość może być przedstawiana na kilka sposobów. W zależności od konstrukcji możemy mówić o spontanicznej decyzji, przewidywaniu, zaplanowanym wydarzeniu, czynności, która będzie trwała w określonym momencie, albo działaniu zakończonym przed określoną chwilą w przyszłości.

Takie rozróżnienia sprawiają, że czasy w języku angielskim pozwalają bardzo dokładnie określić relacje pomiędzy wydarzeniami.

Jakie są czasy teraźniejsze w języku angielskim?

W podstawowym podziale mamy cztery czasy teraźniejsze. Każdy z nich przekazuje nieco inną informację.

Present Simple – teraźniejszość, fakty i rutyna

Present Simple to jeden z pierwszych czasów, którego uczą się osoby rozpoczynające naukę angielskiego. Stosujemy go między innymi do opisywania codziennych czynności, przyzwyczajeń, faktów i stanów.

I work in London.
She usually drinks coffee in the morning.
The Earth goes around the Sun.

W pierwszym zdaniu informujemy o stałym fakcie, w drugim o nawyku, a w trzecim o prawdzie ogólnej.

Present Simple jest niezwykle często wykorzystywany w codziennej komunikacji, dlatego jego dobre opanowanie daje solidną podstawę do dalszej nauki.

Present Continuous – czynność, która trwa

Present Continuous służy przede wszystkim do mówienia o czynnościach odbywających się w danym momencie.

I am reading a book now.
They are talking to the teacher.

Może również odnosić się do ustalonych planów dotyczących niedalekiej przyszłości:

I am meeting John tomorrow.

W tym przypadku forma teraźniejsza opisuje przyszłe wydarzenie, które jest już zaplanowane.

Present Perfect – przeszłość mająca znaczenie dla teraźniejszości

Present Perfect jest często trudniejszy dla Polaków, ponieważ nie ma prostego odpowiednika w języku polskim.

I have lost my keys.

Nie chodzi tylko o to, że klucze zostały zgubione w przeszłości. Ważny jest obecny skutek – nadal ich nie mam.

Present Perfect wykorzystujemy także do mówienia o doświadczeniach:

I have visited Spain three times.

Nie wskazujemy tutaj konkretnego momentu podróży. Informujemy o doświadczeniu, które miało miejsce w naszym życiu.

Present Perfect Continuous – nacisk na trwanie

Ta konstrukcja pozwala podkreślić długość trwania czynności, która rozpoczęła się w przeszłości i nadal trwa albo właśnie się zakończyła.

I have been learning English for three years.

Najważniejsza jest tutaj informacja o procesie i jego długości. Podobnie:

She has been working all morning.

Widzimy, że czynność trwała przez określony czas.

Cztery czasy przeszłe

Kolejną grupę tworzą formy odnoszące się do wydarzeń, które miały miejsce w przeszłości.

Past Simple – zakończone wydarzenia

Past Simple stosujemy, gdy mówimy o czynności zakończonej w przeszłości.

I visited London last year.
She bought a new car yesterday.

Często pojawia się tutaj określenie czasu, takie jak yesterday, last week, two years ago.

Past Continuous – czynność trwająca w przeszłości

Past Continuous pozwala pokazać, że jakaś czynność trwała w określonym momencie w przeszłości.

I was watching TV at 8 p.m.

Często wykorzystujemy go również w połączeniu z Past Simple:

I was cooking dinner when he called.

W tym zdaniu gotowanie było czynnością trwającą, którą przerwało inne wydarzenie.

Past Perfect – coś wydarzyło się wcześniej

Past Perfect przydaje się wtedy, gdy opowiadamy o dwóch wydarzeniach z przeszłości i chcemy wyraźnie wskazać, które nastąpiło wcześniej.

When I arrived, the film had already started.

Najpierw rozpoczął się film, a później przyjechałem. Konstrukcja had started pomaga zachować tę kolejność.

Past Perfect Continuous – długość trwania w przeszłości

Past Perfect Continuous pozwala podkreślić, jak długo czynność trwała przed konkretnym wydarzeniem w przeszłości.

She had been studying for three hours when her friend called.

Najważniejsza jest tutaj nie tylko kolejność wydarzeń, ale również czas trwania wcześniejszej czynności.

Jakie są czasy przyszłe?

W klasycznym podziale wyróżnia się cztery podstawowe formy odnoszące się do przyszłości. Ich zastosowanie zależy od tego, czy mówimy o decyzji, planie, przewidywaniu, trwającej czynności czy wydarzeniu zakończonym przed określonym momentem.

Future Simple

Future Simple tworzymy za pomocą will i używamy między innymi do wyrażania spontanicznych decyzji, obietnic czy przewidywań.

I will help you.
I think it will rain tomorrow.

To jedna z najbardziej znanych konstrukcji przyszłych i ważny element podstawowej komunikacji.

Future Continuous

Future Continuous wskazuje, że czynność będzie trwała w określonym momencie przyszłości.

This time tomorrow, I will be flying to London.

Nie chodzi więc tylko o to, że lot odbędzie się jutro. Zdanie podkreśla konkretny moment, w którym czynność będzie trwała.Nie chodzi więc tylko o to, że lot odbędzie się jutro. Zdanie podkreśla konkretny moment, w którym czynność będzie trwała.

Future Perfect

Future Perfect pozwala powiedzieć, że coś zostanie zakończone przed określonym momentem w przyszłości.

By next Friday, I will have finished the project.

Mówimy tutaj o rezultacie, który zostanie osiągnięty przed wskazanym terminem.

Future Perfect Continuous

Ta forma jest najbardziej złożoną z czterech konstrukcji przyszłych. Podkreśla czas trwania czynności do określonego momentu w przyszłości.

By June, I will have been working here for five years.

Zdanie informuje nie tylko o tym, że praca będzie nadal trwała, ale również o jej długości do określonego momentu.

Czy trzeba znać wszystkie czasy w języku angielskim?

Nie każdy użytkownik języka musi biegle posługiwać się wszystkimi 12 formami. Co więcej, w codziennych rozmowach część konstrukcji pojawia się znacznie rzadziej niż inne.

Osoba rozpoczynająca naukę powinna najpierw dobrze opanować konstrukcje najczęściej używane w codziennej komunikacji. Present Simple, Present Continuous, Past Simple czy podstawowe sposoby mówienia o przyszłości pojawiają się bardzo często.

Dopiero później można stopniowo dodawać bardziej zaawansowane formy. Takie podejście pozwala uniknąć sytuacji, w której uczeń zna nazwy kilkunastu czasów, ale ma problem z użyciem kilku najważniejszych podczas rozmowy.

Nie oznacza to jednak, że zaawansowane czasy angielskie są niepotrzebne. Przydają się podczas czytania bardziej wymagających tekstów, pisania, egzaminów oraz komunikacji zawodowej.

Które czasy warto znać na początku nauki?

Na pierwszym etapie szczególnie ważne są konstrukcje, które pozwalają mówić o codziennych sytuacjach.

Warto zacząć od:

• Present Simple,
• Present Continuous,
• Past Simple,
• podstawowych konstrukcji przyszłych,
• Present Perfect.

Dzięki nim można opisywać rutynę, aktualne wydarzenia, doświadczenia, przeszłe sytuacje i plany.

Kolejne konstrukcje warto dodawać wtedy, gdy pojawia się realna potrzeba ich wykorzystania. Nauka gramatyki nie musi polegać na jednoczesnym zapamiętywaniu całego systemu.

Czy znajomość wszystkich czasów jest potrzebna do swobodnej rozmowy?

Nie. Do codziennej komunikacji można skutecznie wykorzystywać ograniczony zestaw konstrukcji. Nawet osoby posługujące się angielskim jako językiem ojczystym nie wykorzystują wszystkich możliwych form z taką samą częstotliwością.

Znacznie ważniejsza jest umiejętność poprawnego i szybkiego wykorzystania tych konstrukcji, które są rzeczywiście potrzebne.

Jeśli ktoś potrafi powiedzieć:

I work here.
I am working now.
I worked here last year.
I have worked here for five years.

to już za pomocą kilku podstawowych form może przekazać bardzo dużo informacji.

Jak łatwiej zapamiętywać czasy gramatyczne?

Samo zapamiętanie schematu have + past participle czy had been + -ing nie gwarantuje, że konstrukcja zostanie poprawnie wykorzystana podczas rozmowy.

Lepiej uczyć się czasów poprzez kontekst. Zamiast zapamiętywać wyłącznie regułę, warto tworzyć zdania związane z własnym życiem.

Na przykład przy Present Perfect można powiedzieć:

I have visited Italy twice.

Przy Past Simple:

I visited Italy last summer.

A przy Present Continuous:

I am planning my next trip.

Takie zestawienie pokazuje nie tylko budowę zdań, ale przede wszystkim różnicę w znaczeniu.

Zastosowanie odpowiednich czasów w komunikacji

Dobra znajomość gramatyki jest przydatna, ale celem nauki języka nie powinno być samo rozwiązywanie ćwiczeń. Konstrukcje gramatyczne mają pomagać w przekazywaniu informacji.

Jeśli podczas rozmowy potrafimy odpowiednio zaznaczyć, co wydarzyło się wcześniej, co trwa teraz, co jest naszym doświadczeniem i co planujemy, łatwiej przekazujemy rozmówcy dokładnie to, co chcemy powiedzieć.

Dlatego czasy w angielskim najlepiej przyswajać i poznawać stopniowo, łącząc teorię z mówieniem, słuchaniem i pisaniem.

Czy można nauczyć się czasów bez znajomości całej gramatyki?

Można zacząć naukę bez znajomości wszystkich zasad. Nie trzeba przecież poznawać całej gramatyki przed wypowiedzeniem pierwszego zdania po angielsku.

Wraz z rozwojem poziomu językowego warto jednak poszerzać wiedzę. Kolejne konstrukcje pozwalają dokładniej wyrażać relacje czasowe i rozumieć wypowiedzi innych osób.

Dobrze zaplanowany kurs powinien wprowadzać kolejne zagadnienia w odpowiednim momencie, zamiast przedstawiać wszystkie reguły jednocześnie. Dzięki temu czasy w języku angielskim stają się kolejnymi narzędziami komunikacji, a nie listą kilkunastu skomplikowanych nazw do zapamiętania.

Czy czasy angielskie są trudne do nauki?

Na początku mogą sprawiać wrażenie skomplikowanych, szczególnie jeśli uczeń porównuje angielski system z gramatyką języka polskiego. Z czasem można jednak zauważyć, że poszczególne konstrukcje mają określoną logikę.

Największym wyzwaniem jest często rozróżnienie podobnych form, takich jak Past Simple i Present Perfect albo Present Perfect i Present Perfect Continuous. Pomaga tutaj nie tyle mechaniczne zapamiętywanie reguł, ile analiza konkretnych sytuacji i regularne ćwiczenie.

Warto też pamiętać, że pomyłka w czasie nie zawsze uniemożliwia komunikację. Rozmówca często jest w stanie zrozumieć intencję z kontekstu. Nauka gramatyki ma jednak sprawić, że z czasem wypowiedzi będą coraz bardziej precyzyjne i naturalne.

Jak skutecznie uczyć się angielskich czasów?

Najlepsze efekty daje połączenie kilku sposobów pracy. Sama teoria może nie wystarczyć, podobnie jak wykonywanie dziesiątek identycznych ćwiczeń bez próby użycia poznanych konstrukcji w rozmowie.

Dobrym rozwiązaniem jest:

• poznanie zasady i konstrukcji danego czasu,
• przeanalizowanie kilku przykładów,
• wykonanie ćwiczeń utrwalających,
• stworzenie własnych zdań,
• wykorzystanie konstrukcji podczas rozmowy,
• powtarzanie materiału po pewnym czasie.

Dzięki temu wiedza stopniowo przechodzi z poziomu świadomego przypominania reguły do bardziej automatycznego używania jej podczas komunikacji.

FAQ